Grenzen aan afdelingsautonomie

Afgelopen zaterdag zwaaide een 20-tal SP-ers af van een tweejarige kaderscholing gegeven door Agnes Kant en Maarten Hijink. Als laatste opdracht moest we een speech houden die controversieel of vernieuwend is binnen de SP. Het niveau was hoog, er waren veel inspirerende gedachten bij. Mijn speech:

Grenzen aan de afdelingsautonomie                                 

 Een SP regiovertegenwoordiger geeft gevraagd en ongevraagd advies aan afdelingen, is de sparringpartner voor de afdelingsvoorzitters en een link tussen Statenfractie, Partijbestuur en de afdelingen. Ik ben regiovertegenwoordiger van de 7 afdelingen in Zuid-Limburg.

 Bij de oprichting was de SP een ‘federatie van plaatselijke afdelingen’. Enkele jaren later zal het landelijke partijcongres de SP omvormen van federatie tot landelijke partij. Op zo’n partijcongres maken we samen afspraken over de verwachtingen die we allemaal hebben van afdelingen en de voorwaarden waar deze aan moeten voldoen. De nadruk ligt natuurlijk op het actieve karakter van de partij, het spreken met de leden en het betrekken van leden en niet-leden bij acties en besprekingen.

 In dit stuk, Nieuwe Kansen Grijpen uit 2003, staan onze statuten. Daarin staat: “Ieder lid kan het stemrecht en spreekrecht uitoefenen en via de afdelingsvergadering worden afgevaardigd naar regioconferenties en congressen. Leden dienen meer dan tot nu toe te worden betrokken bij het afdelingswerk”.

 Het zijn dus de leden die de dienst uitmaken in de SP. Zij kiezen hun afdelingsbestuur, de afgevaardigden naar het SP-Congres en de regioconferenties. Congresbesluiten, gemeentelijke, provinciale en landelijke kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s, alle belangrijke beslissingen worden vooraf uitvoerig met de leden besproken.

Dit past ook bij de SP-ideologie. De mens als maat. Beslissingen worden samen genomen, niet top-down, zoals bij andere partijen, maar juist bottom up.

 Natuurlijk gaan we er, als socialisten, van uit dat iedereen in onze partij deze afspraken respecteert en waardevol acht. Iedere afdeling is autonoom, het partijbestuur gaat er van uit dat de leden het er voor het zeggen hebben. Ter verantwoording zijn er wel maandelijkse afdelingsverslagen die gemaakt worden door de voorzitter.

 Als regiovertegenwoordiger zie ik gelukkig veel goed draaiende afdelingen. We hebben echter ook gezien dat het af en toe heel erg fout gaat in een afdeling. Ik was net een paar maanden regiovertegenwoordiger toen het misging in Valkenburg. Een wethouder en 3 raadsleden stapten op. Jammer voor Valkenburg en schadelijk voor de SP. Ik ben er van overtuigd dat het voorkomen had kunnen worden.

Er zijn namelijk tekenen waaruit je kunt afleiden dat het niet goed gaat, b.v. doordat een afdeling zich niet houdt aan de genoemde afspraken die wij op de Congressen hebben gemaakt.

  • Een voorzitter die geen of amper maandverslagen schrijft.
  • Een afdeling met zo’n 300 leden die 10 duizend euro op de bank heeft staan. Is die wel actief?
  • Een voorzitter die niet aanwezig is op partijraad of regio-overleg.
  • Een afdeling waar al lange tijd geen 5 bestuursleden zijn.
  • Een afdeling waar voorzitter en/of organisatiesecretaris niet door de leden gekozen is, maar toch al jarenlang in functie zijn.
  • Een bestuur dat al jaren geen ledenvergadering meer houdt omdat “er toch niemand komt”. Zelfs het bespreken van een verkiezingsprogramma komt hier niet buiten de bestuurskamer. Zo’n bestuur ontzegt de leden dus het zo belangrijke recht op inspraak.

 Mijn stelling is dat het Partijbestuur de afdelingen weliswaar zo autonoom mogelijk moet laten, maar dat er grenzen moeten zijn aan die autonomie. Als de afspraken die we samen gemaakt hebben niet (meer) worden gerespecteerd moet een afdeling daarop aangesproken worden. Het partijbestuur is uiteindelijk verantwoordelijk voor de rechten van alle leden, afdelingsbesturen mogen nooit aan die rechten voorbij gaan.

 Een tomatenplant moet je snoeien, dieven heet dat. Je haalt het teveel aan bladeren en zijtakjes weg, zodat je uiteindelijk prachtige tomaten krijgt. En uiteraard geef je de plant voldoende ondersteuning.

 Beetje cliche die metafoor, een ander voorbeeld: Iedere voetbalvereniging beslist over haar eigen veld, de spelers, tenues etc., maar ze moeten zich tevens houden aan de regels die in de KNVB samen zijn afgesproken, ook voor de kleine F-jes. Anders kost het ze punten.

 Een regiovertegenwoordiger zal het functioneren van een afdeling uiteraard volgen, en met ze bespreken, maar hij/zij heeft geen bevoegdheden. Ik pleit ook zeker niet voor bevoegdheden, maar voor een sturingsmechanisme voor bestaande afdelingen. Zoals we commissies hebben die beoordelen of nieuwe afdelingen voldoen aan de statuten, en commissies voor het bepalen of afdelingen klaar zijn voor verkiezingsdeelname. Zo zou er ook een regelmatige beoordeling moeten plaatsvinden van (lang) bestaande afdelingen. Daardoor kunnen we, volgens mij, problemen in afdelingen voor zijn, ze daarbij beter helpen en de afdelingen optimaal laten functioneren en steunen waar nodig.

 Juist om de zo typerende en belangrijke bottom-up structuur van de SP te waarborgen moet het partijbestuur die controle laten plaatsvinden. Kortom autonomie, maar binnen bepaalde grenzen.

 Onze leden hebben recht op goede, actieve afdelingen en op inspraak.

 In navolging van Remi Poppe tijdens onze allerlaatste les zeg ik:

Dien het volk!!

 

 Voorbereid antwoord op verwachtte vraag:

Een sturingsmechanisme is niet noodzakelijkerwijs een van boven opgelegde toezichthouder. Het kan ook door samen een commissie van collega voorzitters en/of organisatiesecretarissen te kiezen en die een afdeling periodiek te laten beoordelen. Dat is een beoordeling door gelijken en wellicht een leermoment voor beide partijen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Irma, Leuke dingen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s